در این پژوهش تلاش می شود با استفاده از نظریه های کاربردشناسی به روش توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر نظریه ادب براون و لوینسون، شیوه های ادب مندی کلام در دو کتاب مقالات شمس تبریزی و فیه مافیه مولوی بررسی و مقایسه شود. در این پژوهش همه بخش های گفت وگومحور در متن هر دو کتاب تحلیل و بررسی شد. نتایج این پژوهش نشان داد که از میان شیوه های بیان مرتبط با ادب مندی، بسامد استفاده از شیوه بیان امر مستقیم در فیه مافیه بیشتر از مقالات شمس است؛ علاوه بر این، بسامد استفاده از شیوه پرسش غیرایجابی با کارکرد تهدیدکننده وجهه در هر دو کتاب یکسان است؛ اما کاهش چشمگیر کارکرد تحقیر در فیه مافیه بیانگر توجه بیشتر مولوی به رعایت وجهه مخاطب است. با توجه به اینکه میزان استفاده از دشواژه ها در کتاب مقالات شمس بیشتر از فیه مافیه است، می توان به درستی مدعی شد میزان رعایت ادب مندی کلام در فیه مافیه بیشتر از مقالات شمس است؛ ولی به علت ارتباط این دو کتاب با گونه (ژانر) تعلیمی و جایگاه اجتماعی بالای نویسندگان هر دو اثر در گفتمان منتسب به خویش، ساختار زبانی کتاب های مقالات شمس و فیه مافیه درمجموع، ادب محور است.

در این مقاله، فیلم کلاه قرمزی و پسرخاله (پرفروش ترین فیلم فارسی در اکران اول)، بر اساس چارچوب پژوهش های زبان شناسی در حوزه «ادب مندی» بررسی شده و به شیوه گفتار کلاه قرمزی، یکی از محبوب ترین شخصیت های مجموعه های تلویزیونی کودکان و آقای مجری، شخصیت دوم فیلم، به عنوان بزرگ سال در برابر کودک، از همین زاویه توجه شده است. بررسی ها نشان می دهد شخصیت کلاه قرمزی به جز یک مورد (کنش گفتار) که در خدمت آفرینش فضای خنده است، در حد مطلوب از ادب مندی قرار دارد. برخلاف آن، شیوه گفتار آقای مجری، به عنوان شخصیت بزرگ سال و در نقش تربیت کننده کودک، از منظر ادب مندی پذیرفته نیست و از حد مطلوب فروتر است.

پژوهش حاضر، تأثیر منزلت اجتماعی بر رعایت ادب گویشوران زبان را در کارگفت عذرخواهی، طبق الگوی ادب براون و لوینسون(Brown & Levinson) (1978) مورد بررسی قرار می دهد. روش انجام پژوهش کمی وکیفی بوده و جمع آوری داده ها از طریق ارسال پرسشنامه به صورت الکترونیکی به دانشجویان انجام شد. پرسش نامه (DCT) راهبردهای عذرخواهی را برای 12 خطای رایج در جامعه مورد ارزیابی قرار داد. مشارکان پژوهش شامل تعدادی از دانشجویان دانشگاه های پردیس الزهرا، علمی و کاربردی جهاد دانشگاهی و خانه کارگر زنجان بودند. پس از بررسی پاسخ های جمع آوری شده از 44 دانشجوی زن و 62 دانشجوی مرد، نتایج نشان داد افراد بیشتر از راهبرد ادب منفی در بیان عذرخواهی استفاده می کنند. بررسی تأثیر منزلت اجتماعی بر استفاده از راهبرد های ادب نشان داد در هر سه جایگاه منزلت اجتماعی مساوی، بالا و پایین، افراد از راهبرد ادب منفی بیشتر استفاده می کنند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد استفاده از راهبرد های ادب در جبران خطا به نوع خطای انجام شده بستگی دارد و افراد با توجه به خطای صورت گرفته از مناسب ترین راهبرد عذرخواهی برای جبران آن استفاده می کنند. نتایج پژوهش بین جنسیت و استفاده از راهبرد ادب تفاوت معناداری را نشان نداد.

چکیدهادب ورزی به عنوان یک پدیده مهم، به عملکرد مثبت ارتباط زبانی منجر شده و از بنیادی ترین عناصر ارتباطی در قرآن کریم بوده و در ساخت و بافت زبانی این کتاب آسمانی نمودی واضح داشته است. مقاله حاضر به روش توصیفیتحلیلی با بهره گیری از نظریۀ ادب «براون و لوینسون» که متکی بر تبیین انتخاب استراتژی خاص در ارتباطات زبانی است، به بازنمود ادب زبانی در قرآن کریم پرداخته است تا به عنوان الگویی تمامعیار برای پیاده سازی سبک بیانی ممتاز در تعاملات گفتمانی بین اثنینی براساس سبک زندگی اسلامی شایان توجه قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان دادند براساس نظریۀ ادب «براون و لوینسون» ساخت های زبانی عرض و تحضیض، استفهام، کنایه، تقلیب و حسن اسناد ازجملۀ مهم ترین ساخت هایی هستند که قرآن کریم به عنوان الگوی بیانی مطرح کرده و برای اثرگذاری و اقناع هرچه بیشتر و نفوذ در عقل و وجدان مخاطب، در گفتمان خود از آنها بهره گرفته است و می توان اذعان کرد قرآن کریم ضمن توصیه به حفظ وجهه مخاطب که یکی از مهم ترین اصول و راهبردهای نظریۀ ادب «براون و لوینسون» محسوب می شود، در ساخت زبانی خود نیز نسبت به این اصل مهم پایبند بوده و ادب ورزی در بافت زبانی گزاره های گفتاری نمودی واضح داشته است.

یکی از شیوةهای ایجاد ساختار مدرن در قصه­ها و داستان­های کودکان، استفاده از نظریة روایت و ابعاد مختلف آن است. نظریة روایت در ادبیات داستانی کودک و نوجوان کارکردهای مهمّ و متفاوتی دارد. اهمیت به کارگیری این نظریة در متون داستانی کودک، علاوه بر افزایش لذّت خوانش متن در مخاطب، به نویسندگان کمک می­کند تا اثری متفاوت و تا حدودی متناسب با گروه سنی مورد نظرشان خلق کنند. هدف پژوهش حاضر نقد و تحلیل قصه های منتخب کودک (100 قصه) براساس نظریة ماریا نیکولایوا از منتقدان ادبیات کودک است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات به صورت مطالعه اسناد کتاب­خانه­ای است. استفاده از ابعاد روایت مندی (شروع و پایان­بندی مناسب، انتخاب کانون روایت مناسب، بازنمایی ذهنی شخصیّت­ها، زمانمندی و استفاده از تکنیک شکاف گویا) می­تواند در خلق قصه ها ی خلّاق و متناسب با گروه سنی کودک مؤثر و مفید باشد. نتایج پژوهش نشان داد که تعداد 30 قصه پایان باز و 70 قصه پایان بسته داشته­اند. سپید­نویسی نیز در 34 قصه، مورد توجّه نویسندگان قصه ها قرار گرفته است. شروع قصه ها نیز بیشتر شروعی خلّاقانه و مدرن بوده و تنها در 4 قصه شروع سنتی استفاده شده است. زاویة دید در قصه­های بررسی شده بیشتر سوم شخص استفاده شده که به نظر می رسد زاویة دید تلفیقی مناسب­تر بود. شخصیّت ­پردازی مستقیم با 85 مورد بیشترین کاربرد را داشته است؛ در حالی که امروزه نویسندگان تلاش می­کنند، شخصیت اثر خود را به صورت غیر مستقیم و در قالب کنش­ها و رفتارها به مخاطب نشان دهد.

قایم مقام فراهانی از سیاستمداران بزرگ دوره قاجار به شمارمی آید و دارای تالیفات متعددی است که مهم ترین آن ها منشآت نام دارد. منشآت، نامه هایی است که در دوره دیوان سالاری به سبک ساده و روان نوشته شده و به عنوان ژانری ادبی این ظرفیت را داراست که بر اساس نظریه کاربردشناسی اصول ادب بررسی شود. از این رو، در این پژوهش، این نظریه در نامه های خانوادگی قایم مقام در منشآت، بررسی و تحلیل می شود تا از این طریق، شخصیت و نحوه ارتباط وی با افراد خانواده ارزیابی شود. درباره اصول ادب نظریات متعددی بیان شده که در این مقاله از نظریه براون و لوینسون بر اساس راهبرد های ادب سلبی و ادب ایجابی، خطاب های مستقیم و غیرمستقیم؛ و از نظریه کالپپر در رابطه با راهبرد نقض ادب ایجابی و نقض ادب سلبی، و نقض مستقیم ادب بهره گرفته شده است. نتایج حاصل از این جستار که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده؛ گویای این است که قایم مقام فراهانی از ادب ایجابی (39. 75%) برای مخاطبان خود بهره فراوانی برده؛ و از ادب سلبی (2. 75%) برای بیان علاقه خود بهره گرفته و وجهه کمتر کسی را تهدید کرده است. نقض ادب ایجابی (7%) براساس عدم همدلی یا برچسب های نامناسب، درصد کمی را به خود اختصاص داده و نقض ادب سلبی (3. 75%) بیشتر ناشی از فروتنی و نقض مستقیم ادب (5. 25 %) نسبت به دنیا در این نامه ها بسیار کم شمار است. وی همچنین بیان غیرمستقیم (25. 25%) را که دلیل بر رفتار مودبانه است؛ بیش از بیان مستقیم (16. 25%) به کار گرفته است.

بیشتر اندیشمندان اسلامی بر این نکته اتفاق نظر دارند که قرآن کریم درتوصیف مفاهیم انتزاعی، به ویژه مفاهیم مربوط به عوالم بعد از مرگ، از زبان استعاره استفاده کرده است، همچنین آنان بر این عقیده اند که بر مبنای تفسیر سنتی، به کارگیری استعاره در آیات، برای سهولت درک این مفاهیم و زیبایی کلام بوده است. در مقابل، بر مبنای نظریه استعاره مفهومی، استعاره ها علاوه بر درک مفاهیم انتزاعی، در تولید پیام و مقصود کلام نیز به کار می روند. لذا با تحلیل شناختی عبارات استعاری قرآن کریم می توان به پیام نهفته در این عبارات دست یافت. نتایج حاصل از بررسی آیات مربوط به عوالم بعد از مرگ از منظر معناشناسی شناختی و تحلیل داده ها نشان می دهد که مکان مندی عوالم بعد از مرگ، ساختار بیانی آیات بر مبنای حرکت و نتایج آماری حوزههای مبدأ و مقصد در آیات، دلیل بر ادامه مسیر زندگی انسان در این عوالم است تا با تغییر و دگرگونی ها، ظرفیت لازم را برای رسیدن به مقصد دریافت نماید. همچنین تحقق هدف و تطابق مقصد بر مبدأ در سیر حرکتی انسان از دیگر پیام های عبارات استعاری آیات مورد مطالعه است.

هدف از نگارش مقالة حاضر نقد و بررسی کتاب نظریة عدالت,اثر جان راولز فیلسوف سیاسی معاصر است.تلاش شده است,ضمن معرفی اثر,بررسی انتقادی آن در دستورکار قرار گیرد.این که مسئلة اصلی راولز چیست و هدف این اثر و جایگاه آن در منابع موجود این حوزه به چه صورتی است از مهم ترین موضوعاتی هستند که موردبحث واقع شده اند.نویسندگان بر این باورند که راولز در این اثر به غایتی چون «عدالت» پرداخته است که به علت اهمیت باید موردتجزیه و تحلیل علمی قرار گیرد.باوجوداین,مدعای اصلی راولز یعنی «عدالت به مثابة انصاف» و اصول عدالتِ مُنتج از آن,موردنقد جدی برخی مکاتب فکری و اندیشمندان مطرح در فلسفة سیاسی معاصر قرار گرفته است.درمیان آن ها,می توان به نقدهای لیبرتارین ها,جماعت گرایان,و فمینیست های معاصر اشاره کرد.عدالت استحقاقی نوزیک درمقابل عدالت توزیعی راولز,زمینه مندی جماعت گرایان در قیاس با جهان شمولی اصول عدالت,و نادیده انگاری تفاوت ها و مذکربودن نظریة عدالت راولز ازسوی فمینیست ها سه دسته از نقدهایی است که در این مقاله موردتوجه قرار گرفته اند.هم چنین,اهمیت تبیین رابطة نگرش اسلامی با نظریة عدالت راولز موضوعی است که در پایان مقاله مطرح شده است.